เที่ยวญี่ปุ่นทั้งที นอกจากกินซูชิ ชมซากุระ เดินวัด หรือเล่นหิมะแล้ว ยังมีอีกหนึ่งประสบการณ์ที่เรียกได้ว่า “มาถึงญี่ปุ่นแล้วควรลองสักครั้ง” นั่นคือการแช่ออนเซ็น (Onsen / 温泉)

เพราะสำหรับคนญี่ปุ่น “ออนเซ็น” ไม่ได้หมายถึงการลงไปแช่น้ำอุ่นเพื่ออาบน้ำเท่านั้น แต่เป็นวัฒนธรรมการพักผ่อนที่ผูกพันกับวิถีชีวิตของชาวญี่ปุ่นมายาวนาน

ญี่ปุ่นตั้งอยู่ในพื้นที่ที่มีการเคลื่อนไหวทางธรณีวิทยาสูง จึงมีแหล่งน้ำพุร้อนธรรมชาติกระจายอยู่ทั่วประเทศ น้ำจากแต่ละพื้นที่มีองค์ประกอบของแร่ธาตุแตกต่างกัน ทำให้สี กลิ่น สัมผัส และคุณสมบัติของน้ำในแต่ละเมืองไม่เหมือนกัน

เสน่ห์ของออนเซ็นจึงไม่ใช่แค่ความรู้สึกอุ่นสบายตอนลงไปในน้ำ แต่คือช่วงเวลาที่เราได้หยุดพักจากการเดินเที่ยวทั้งวัน แล้วปล่อยตัวเองให้อยู่กับความเงียบสงบและธรรมชาติรอบตัว โดยเฉพาะถ้าเป็น โรเท็นบุโระ (Rotenburo) หรือบ่อกลางแจ้ง ที่บางแห่งสามารถแช่น้ำร้อนไปพร้อมกับชมภูเขา ใบไม้เปลี่ยนสี หรือหิมะที่กำลังโปรยลงมาได้

ช่วยให้ร่างกายผ่อนคลายหลังเที่ยวมาทั้งวัน

ใครเคยเที่ยวญี่ปุ่นน่าจะรู้ดีว่าแต่ละวันเราเดินกันเป็นหมื่นก้าวได้แบบไม่รู้ตัว!

การได้ลงแช่น้ำอุ่นหลังจากเดินเที่ยวมาทั้งวันจึงเป็นความสุขแบบง่าย ๆ ที่ช่วยให้ร่างกายรู้สึกผ่อนคลาย โดย JNTO ระบุว่าการแช่ออนเซ็นมีส่วนช่วยบรรเทาความตึงของกล้ามเนื้อและความปวดเมื่อย รวมถึงช่วยเรื่องการไหลเวียนโลหิตได้

แต่คุณสมบัติของออนเซ็นไม่ได้เหมือนกันทุกแห่ง เพราะขึ้นอยู่กับองค์ประกอบของน้ำและแร่ธาตุในแต่ละแหล่ง

ไม่ได้พักแค่ร่างกาย แต่ได้พักใจด้วย

ลองจินตนาการว่าอากาศข้างนอกหนาวจัด รอบตัวเป็นภูเขาหรือหิมะสีขาว แต่เรากำลังนั่งแช่อยู่ในน้ำอุ่น มีไอน้ำลอยขึ้นรอบตัว และไม่มีโทรศัพท์อยู่ในมือ...

นี่แหละคือเสน่ห์ของออนเซ็น

สถานที่แช่ออนเซ็นจำนวนมากถูกออกแบบให้กลมกลืนกับธรรมชาติ ไม่ว่าจะเป็นสวนญี่ปุ่น ภูเขา ป่า หรือวิวหิมะ ทำให้การแช่ออนเซ็นเป็นช่วงเวลาที่ได้ตัดตัวเองออกจากความวุ่นวายชั่วคราว

ได้สัมผัสวัฒนธรรมญี่ปุ่นจริง ๆ

การเข้าออนเซ็นยังเหมือนเป็นการเรียนรู้วัฒนธรรมญี่ปุ่นไปในตัว เพราะมีธรรมเนียมและมารยาทเฉพาะที่สืบต่อกันมา

ตั้งแต่การถอดรองเท้า เปลี่ยนเป็นชุดยูกาตะ ล้างตัวก่อนลงบ่อ ไปจนถึงการนั่งแช่น้ำอย่างเงียบ ๆ

ถ้าได้พัก เรียวกัง (Ryokan) แบบญี่ปุ่น แล้วกินอาหารไคเซกิ เปลี่ยนเป็นชุดยูกาตะ ก่อนเดินไปแช่ออนเซ็นในช่วงค่ำ ก็จะยิ่งได้สัมผัสบรรยากาศการพักผ่อนแบบญี่ปุ่นเต็มรูปแบบ

คำว่า Onsen (温泉) หมายถึงน้ำพุร้อนธรรมชาติ โดยความร้อนมาจากใต้พื้นโลก และน้ำในแต่ละแหล่งสามารถมีองค์ประกอบของแร่ธาตุแตกต่างกัน

จึงเป็นเหตุผลว่าทำไมเวลาไปเที่ยวเมืองออนเซ็นหลาย ๆ เมือง เราอาจเจอน้ำที่มีลักษณะไม่เหมือนกันเลย

บางแห่งใส บางแห่งขาวขุ่น บางแห่งมีกลิ่นกำมะถัน หรือให้สัมผัสกับผิวแตกต่างกันออกไป

และนี่เองที่ทำให้คนรักออนเซ็นสามารถเดินทางไปทั่วญี่ปุ่นเพื่อลอง “น้ำคนละแบบ” ได้เหมือนกับการตามชิมอาหารประจำเมืองเลยทีเดียว

ครั้งแรกอาจเขิน โดยเฉพาะเมื่อรู้ว่าออนเซ็นแบบสาธารณะของญี่ปุ่นส่วนใหญ่ ต้องถอดเสื้อผ้าทั้งหมด และแยกพื้นที่ชาย–หญิง

แต่จริง ๆ ขั้นตอนไม่ซับซ้อนเลย

ก่อนลงบ่อ ต้องอาบน้ำและล้างร่างกายให้สะอาดเสียก่อน เพราะน้ำในบ่อเป็นน้ำที่ทุกคนใช้ร่วมกัน

จากนั้นจึงค่อยลงแช่ โดยควรค่อย ๆ ปรับตัวกับอุณหภูมิน้ำ ไม่ต้องรีบลงทั้งตัวทันที

ส่วน ผ้าขนหนูผืนเล็กห้ามจุ่มลงในบ่อ จะพับวางไว้บนศีรษะหรือวางไว้ข้างบ่อก็ได้ และคนผมยาวควรมัดผมไม่ให้สัมผัสน้ำ

จริง ๆ แล้ว ออนเซ็นเที่ยวได้ตลอดทั้งปี และแต่ละฤดูก็ให้ความรู้สึกต่างกัน

ฤดูใบไม้ผลิ — อากาศเย็นสบาย บางแห่งมีวิวซากุระ
ฤดูร้อน — เหมาะกับเมืองออนเซ็นบนภูเขาที่อากาศเย็นกว่าพื้นที่ราบ
ฤดูใบไม้ร่วง — แช่น้ำร้อนพร้อมชมใบไม้แดงและใบไม้สีทอง
ฤดูหนาว — หนึ่งในบรรยากาศที่หลายคนใฝ่ฝัน เพราะได้แช่น้ำร้อนท่ามกลางอากาศหนาว หรือโชคดีอาจได้เห็นหิมะอยู่รอบบ่อ

โดยเฉพาะโมเมนต์ “หัวเย็น ตัวอุ่น” ตอนนั่งแช่บ่อกลางแจ้งท่ามกลางอากาศหนาว เป็นประสบการณ์ที่ทำให้หลายคนติดใจการเที่ยวเมืองออนเซ็นของญี่ปุ่น

ถ้าอ่านมาถึงตรงนี้แล้วเริ่มรู้สึกว่า “งั้นไปญี่ปุ่นรอบหน้า ต้องหาเมืองออนเซ็นสักแห่งแล้วล่ะ”

พี่ทิปขอพาไปรู้จักเมืองหนึ่ง...

เมืองที่เพียงเดินเข้าไปก็เห็นไอน้ำลอยฟุ้งอยู่กลางเมือง
เมืองที่มีเสียงน้ำพุร้อนไหลอยู่รอบตัว
และเมืองที่การแช่ออนเซ็นไม่ได้เป็นแค่กิจกรรม แต่กลายเป็นส่วนหนึ่งของการใช้ชีวิต

ที่นี่คือ...

คุซัตสึออนเซ็น เมืองน้ำพุร้อนแห่งจังหวัดกุนมะ

คุซัตสึออนเซ็น (Kusatsu Onsen / 草津温泉) เป็นเมืองออนเซ็นชื่อดังในจังหวัดกุนมะ และหนึ่งในภาพจำสำคัญของเมืองคือ ยูบาทาเกะ (Yubatake / 湯畑) ซึ่งตั้งอยู่ใจกลางเมือง

น้ำพุร้อนปริมาณมหาศาลไหลผ่านรางไม้เรียงกันเป็นแนวยาว ขณะที่ไอน้ำสีขาวลอยขึ้นอยู่ตลอดเวลา รอบ ๆ รายล้อมด้วยเรียวกัง ร้านอาหาร ร้านขนม และร้านของฝาก ทำให้ทั้งย่านมีกลิ่นอายของเมืองออนเซ็นญี่ปุ่นแบบชัดเจน

โดยเฉพาะช่วงค่ำ เมื่อบริเวณยูบาทาเกะเปิดไฟ ไอน้ำที่ลอยอยู่เหนือบ่อน้ำร้อนจะสะท้อนแสงไฟ กลายเป็นบรรยากาศโรแมนติกและเป็นเอกลักษณ์มาก

และถ้ามา ฤดูหนาว ภาพของยูบาทาเกะที่มีหิมะสีขาวปกคลุมอยู่รอบ ๆ ตัดกับไอน้ำร้อนที่พวยพุ่งขึ้นมา ถือเป็นหนึ่งในภาพสวย ๆ ที่ทำให้คุซัตสึน่าเที่ยวเป็นพิเศษ

สิ่งหนึ่งที่ทำให้คุซัตสึสนุกคือ ทั้งเมืองถูกสร้างประสบการณ์ขึ้นมารอบวัฒนธรรมออนเซ็น

นักท่องเที่ยวสามารถใส่ชุดยูกาตะเดินเล่นรอบยูบาทาเกะ แวะบ่อแช่เท้า ชิมของกินท้องถิ่น แล้วเลือกไปแช่ออนเซ็นตามบ่อต่าง ๆ

อีกหนึ่งวัฒนธรรมที่มีชื่อเสียงมากคือ ยูโมมิ (Yumomi / 湯もみ) วิธีดั้งเดิมในการช่วยลดอุณหภูมิของน้ำพุร้อนที่ร้อนจัดโดยใช้ไม้พายขนาดใหญ่กวนน้ำ แทนการเติมน้ำเย็นลงไป ปัจจุบันกลายเป็นการแสดงทางวัฒนธรรมที่เป็นหนึ่งในสัญลักษณ์ของคุซัตสึ

ดังนั้น ถ้าถามว่า...

“ไปญี่ปุ่นทำไมต้องลองแช่ออนเซ็น?”

คำตอบอาจไม่ใช่เพียงเพราะน้ำอุ่นช่วยให้เราผ่อนคลายหลังจากเดินเที่ยวมาทั้งวัน

แต่เพราะออนเซ็นทำให้เราได้สัมผัสญี่ปุ่นในอีกจังหวะหนึ่ง — จังหวะที่ช้าลง เงียบลง และได้ใช้เวลากับตัวเองมากขึ้น

และถ้าอยากรู้ว่า “เมืองแห่งออนเซ็น” ของญี่ปุ่นให้ความรู้สึกอย่างไร การได้มาเดินท่ามกลางไอน้ำรอบยูบาทาเกะ แล้วปิดท้ายวันด้วยการแช่น้ำพุร้อนที่ คุซัตสึออนเซ็น ก็น่าจะเป็นคำตอบที่ดีมาก ๆ สำหรับทริปญี่ปุ่นครั้งต่อไป